جلال آل احمد(3)

در آنچه جلال مي گفت و مي نوشت يا در فعاليتهايش ، مواردي بود كه بنا به اسناد ، سازمان داده‌ها و امنيت رژيم موسوم به ساواك را نگران مي كرد :

(سند : )

تاريخ : 31/2/37

شماره : 2-3-685

گزارش بیانات داخلي

محور : فعاليت انفرادي

در وضعیت کنونی دكتر حاج سيدجوادي به اتفاق آل احمد ، زين العابدين سلامت و خبره زاده كارمندان وزارت فرهنگ و از سران سابق حزب نيروي سوم كه بر اثر اختلاف با خليل ملكي از حزب مذكور منشعب شده اند اكثراً جلسات خود را در منزل زين العابدين سلامت واقع در شميران انتهاي كوچه بالاي پمپ بنزين مقابل پارك نو دست چپ درب آخر (منزل گرجي مدير كل استان فرهنگ نيز در انتهاي همين كوچه واقع است) تشكيل مي دهند و اين عده با سناتور لساني نيز مربوط مي باشند و مخصوصاً پس از ازدواج سلامت با يكي از منسوبين لساني روابط فيمابين محكمتر شده و مجيد دوامي هم با اين دسته تماس و با آنها هم عقيده مي باشد ... .

ضميمه به پرونده جلال آل احمد گرديده ارائه شود

رونوشت برابر اصل است . اصل در پرونده دكتر حاج سيدجوادي بايگاني است ، شهسواري[1]

(سند : )

گيرنده : رياست اداره يكم (عمليات)

فرستنده : اداره سوم

نخست وزيري

سازمان داده‌ها و امنيت كشور

س.ا.و.ا.ك

اخيراً جلال آل احمد كتابي به نام "غربزدگي" نوشته و انتشار داده كه طي آن مقامات عاليه و مسئول كشور را آلت دست دول غربي و كمپانيهاي نفتي قلمداد و حتي در يك مورد صريحاً به مقام شامخ سلطنت نيز اهانت و معظم له را به دروغگويي متهم كرده است .

با توجه به اينكه منظور نامبرده از نوشتن اين كتاب در مرحله نهايي بدبين ساختن مردم به اوضاع كشور و شورانيدن آنها بر عليه وضع موجود و برهم زدن امنيت داخلي كشور بوده لذا عمل وي منطبق با قسمت اخير ماده 79 قانون مجازات عمومي و همچنين مواد مربوط به اهانت به مقام شامخ سلطنت بوده و قابل تعقيب جزايي است .

مراتب به عرض مقام مديريت كل رسيده مقرر فرموده اند در اين مورد اقدام مقتضي به عمل آيد . عليهذا خواهشمند است دستور فرمائيد در باره تعقيب جزائي نامبرده اقدام و از نتيجه اين اداره را نيز مطلع نمايند .

ثابتي[2] 3/8/41 5/8/41

رئيس اداره سوم – دكتر فروزين

(سند : )

گيرنده : مقامات ساواك به ترتيب سلسله مراتب فرستنده : بخش 335

نخست وزيري

سازمان اطلاعات و امنيت كشور

س.ا.و.ا.ك

گزارش

آقاي جلال آل احمد از كارمندان قديمي وزارت فرهنگ مي باشد ... .

ورشكستگي مطبوعات

در مقاله مفصلي تحت عنوان ورشكستگي مطبوعات همه جا صحبت از اين شده كه مطبوعات ما فاقد ارزش و فقط كاغذي و آب و رنگي است و اکنون چون اجازه چاپ مقالات انتقادي و مفصل را ندارند بيشتر به چاپ عكس زنهاي لخت و پر و پاچه هاي شهواني مي پردازند و همين ها سبب شده است كه فساد اخلاق در جوانان ايجاد شده است ... . در جاي ديگر مي گويد : " دولتها به شدت هر چه تمامتر هر نوع نشريه و مطبوعه جدي و اصولي را در اين دهساله اخير كوبيده اند و اين تازه همان تجربه تلخيست كه مردم اين مملكت از فعاليتهاي سياسي سال بيست باين طرف دارند هر چه كرده اند هر چه كشته داده اند هر چه جان به كف گذاشته اند و هر چه نفس زده اند به جايي نرسيده است" ... .

آقاي مجيدي تلفن كنيد تا بيايند 22/5/42

به نامبرده تذكر داده شد ساعت 8 صبح 27/5 حاضر گردد . مجيدي 22/5

در پرونده آقاي جلال آل احمد بايگاني – تذكر لازم داده شد

(سند بازجويي : )

نام جلال

شهرت – لقب آل احمد

تاريخ تولد يا سن با ذكر محل تولد سال 1302- تهران – بخش 8

علائم مشخصه موي فلفل نمكي – قد بلند – چشم ميشي

خانه مسكوني زمين خانه وقفي است و هوايي اش متعلق به من و زنم

مذهب مسلمان

تعداد اولاد ندارد

دوستان و معاشران نزديك انواع مختلف خلق الله : همسايگان – معلم ها- فرهنگي ها و اهل قلم

وضع مزاجي چندان تعريفي ندارد

اعتيادات فقط سيگاري هستم

تأليفات ، مقالات و شريات خود را نام ببريد يك ليست است و اينجا جا نمي گيرد

اوقات بيكاري خود را چگونه مي گذرانيد مي خوانم و مي نويسم و انبار مي كنم

ميزان نفوذ شما در اشخاص و فاميل و جمعيتها چه عرض كنم

آيا تا به حال از طرف مآمورين انتظامي بازداشت شده ايد درصورت بازداشت شدن تاريخ و محل بازداشت تهران علت نمي دانم

آيا سرانجام به محكوميت منجر گرديده است ابداً

در صورت محكوميت مدت آن ذكر شود گويا بلافاصله بعد از 28 مرداد بود كه مرا بازداشت كردند . ولي يك صبح تا غروب بيشتر طول نكشيد و چون تصديق كردند كه فعاليت سياسي را از سال 31 ترك كرده بودم آزادم كردند ... .

محل امضاء

جلال آل احمد

23/خرداد/1343

(سند :)

تاريخ : 17/6/44

شماره: 7260/315

محور : دوازدهمين كنگره سازمان دانشجويان

دوازدهمين كنگره سازمان دانشجويان ايراني مقيم امريكا از تاريخ 29 اوت 1965 تا يكشنبه 29 اوت در شيكاگو واقع در ايالت ايلي نوي تشكيل گرديد .... .

دكتر مصلح پور از جلال آل احمد سؤال كرد شما نهضت دانشجويي ما را چگونه مي بينيد آيا مطالبي كه مي گوئيم با حقايقي تلخ ]كه[ در ايران روبرو هستيد وفق دارد؟

جلال آل احمد : شما مي خواهيد من از شما تعريف كنم . تعريف و تمجيدي از شما نخواهم كرد ولي همين قدر مي گويم كه كنگره شما زبان گويايي از احساسات شما و عواطف شماست و با شما در مورد مسائل ايران همدردي مي كنم .

او اضافه مي كند بسياري از نوشته هايش به علت اختناق و سانسور مطبوعاتي به درج نمي رسد ولي قول مي دهد به محض مراجعه به ايران ماهرانه بدون آن كه كسي بفهمد عظمت كنگره احساسات دانشجويان ايراني را در امريكا در خلال يكي از نوشته هايش به طوريكه از چشم دستگاه پوشيده باشد به اذهان ملت ايران و بالاخص خواننده هايش برساند ... .

(سند : )

نخست وزيري

سازمان شرحات و امنيت كشور

س.ا.و.ا.ك

از : اداره كل سوم تاريخ : 21/2/45

به : رياست ساواك تهران شماره : 8705/312

در باره : جلال الدين سادات آل احمد فرزند احمد

عطف به 1877/20/ ه – 1/2/45

داده‌ها رسيده حاكي است كه نامبرده بالا خارج از كادر تشكيلات جامعه سوسياليستها و صرفاً به خاطر علاقه مندي به خليل ملكي فعاليتهايي به نفع او مي نمايد و اخيراً نيز مدافعات مشاراليه را جهت دكتر حسين مهدوي عضو فعال جبهه ملي در امريكا اراسل نموده و در نظر دارد با به دست آوردن موقعيت كتاب مدافعات خليل ملكي و همكارانش در دادگاه نظامي را در ايران نيز چاپ و منتشر نمايد و به نظر اين اداره كل چاپ و انتشار كتاب مزبور به هر كيفيتي در ايران به مصلحت نمي باشد . لذا خواهشمند است دستور فرمائيد به منظور وقوف كامل از نحوه فعاليتهاي نامبرده و جلوگيري از چاپ احتمالي كتاب مورد بحث توسط مشاراليه اعمال و رفتار او را با استفاده از تيم تعقيب و مراقبت تحت كنترل قرار داده و نتيجه را اعلام نمايند . مدير كل اداره سوم . مقدم

اقدام گرديد

22/2/45 احزاب راست

(سند : )

رونوشت گزارش خبر شماره – 23/12/46 از 312 به عرض مي رسد منبع 581

مبحث : وضع جبهه ملي

واقعه خودكشي غلامرضا تختي و انتساب او به جبهه ملي و مراسم و تظاهراتي كه به اين مناسبت برگزار گرديد و همچنين نوسانات اخير دانشگاه تهران و برخي از مؤسسات عالي آموزشي ديگر تدريجاً و به طرز پيش بيني نشده اي بار ديگر همبستگي و نزديكي محسوسي را در ميان اعضاء و طرفداران جبهه ملي به وجود آورده است . از سران سابق جبهه ملي و گردانندگان پيشين در ارگان ايجاد شده كنوني نقشي ندارند و از چهره هاي قديمي فقط داريوش فروهر ، جلال آل احمد و خليل ملكي در اطراف هدايت الله متين دفتري جمع شده اند . به طور كلي جبهه ملي اکنون بدون وجود حزب ايران و حزب سوسياليست ملي (وابسته به دكتر محمدعلي خنجي) تقريباً احياء شده و مركزيت آن را نيز هدايت الله متين دفتري تشكيل مي دهد و به كيفيتي ابراز وجود مي كند كه گوئي رهبر بلامنازع جبهه ملي است . تقريباً اكثر رده هاي پايين متين دفتري را مي پذيرند چون صميمانه و با پشت كار فعاليت مي كند . پول زياد خرج مي كند و از كار كسانيكه به او مراجعه مي كنند گره گشايي مي نمايد به علاوه به دليل اينكه اولاً نوه دكتر مصدق است و دكتر مصدق در زمان حيات خود او را واسطه و رابط تماس خويش با سران جبهه ملي قرار داده بود در ميان دانشجويان سابق جبهه ملي نفوذ دارد و زماني نماينده آنان بوده و بالخره نفوذ پدرش و اينكه فردي خوش برخورد و صميمي و جذب كننده است ساير سران جبهه ملي يا واقعاً او را به عنوان يك رهبر قبول كرده اند و يا نيات خود را در تقويت و به جلو راندن او جستجو مي نمايند... .

رونوشت برابر اصل است . 121111

(سند : )

از : اداره كل سوم

به : رياست ساواك تهران

نخست وزيري

سازمان داده‌ها و امنيت كشور

س.ا.وا.ك

در باره : جلال الدين سادات آل احمد

در بررسي مدارك مكشوفه از منزل آيت الله خميني نامه اي به دست آمده كه توسط نامبرده بالا به عنوان خميني نوشته شده و مبين وجود ارتباط نزديك بين دو نفر مذكور با همديگر مي باشد . خواهشمند است دستور فرمائيد هر گونه سوابقي در باره ارتباط نامبردگان در آن ساواك موجود است خلاصه آن را به اين اداره كل اعلام نمايند . ضمناً اعمال و رفتار جلال آل احمد را از طريق عوامل و منابع موجود كماكان تحت مراقبت قرار داده و گزارش‌ها مكتسبه را به موقع اشعار دارند .

مدير كل اداره سوم . مقدم 1/3/47

رهبر عمليات – نجومي 1/3/47 پس از صدور ارائه شود

رئيس بخش 312- عطارپور 1/3/47

رئيس اداره يكم عمليات و بررسي . ثابتي

33187/ 312

2/3/47

(سند : )

به : رياست بخش 325

از : بخش 312

در باره : كتاب مقالات جلال آل احمد (كارنامه سه ساله)

خلاصه اهم مطالب كتاب مذكور تهيه و به عرض تيمسار معاونت يكم رسيد كه با نظريه اين بخش مبني بر ممانعت از انتشار كتاب مورد بحث موافقت فرمودند . مراتب جهت استحضار و هر گونه اقدام مقتضي اعلام مي گردد . ضمناً كتاب موصوف و يك ادیشن از خلاصه آن به كتابخانه تحويل گرديد .

رئيس بخش 312 – عطارپور

6/9/47

تهيه كننده – شكر اللهي 6/9/47

81752/ 312

بايگاني شود 9/47

(سند : )

به : 312 تاريخ : 6/3/48

از : 20 ه 7 شماره : 44197/ 20 ه 7

مبحث : اظهارات كاظم نحيفي در باره جلال آل احمد

روز شنبه 3/3/48 كاظم نحيفي دانشجوي سال چهارم علوم اجتماعي اظهار مي داشت يكي از دانشجويان سال چهارم علوم اجتماعي به نام منزوي كه شاعر نيز مي باشد گفته است يكي دو ماه قبل در منزل يكي از رفقا جلال آل احمد نويسنده معروف دعوت داشت آل احمد ضمن سخنانش مي گفت ملت ايران احتياج به يك انقلاب دارد و بايد ملت را براي اين انقلاب مسلح كرد منزوي از آل احمد سئوال مي كند شما كه چنين عقيده اي داريد چرا پس كتابهاي ژان پل سارتر و آلبر كامو را كه داراي افكار ارتجاعي و ضدانقلابي هستند ترجمه كرديد ؟

آل احمد جواب داد : اينها همين طوري از دستم در رفت . جماران

آقاي خواجه لو در مورد مراقبت از آل احمد تأكيد شود 10/3/48

23132 ارئه شود 10/3/48

(سند : )

به : 312 تاريخ 20/6/48

از : 20 ه 2 شماره : 30227/20 ه 2

مبحث : درگذشت جلال آل احمد در اسالم طوالش

جلال آل احمد ساعت 1900 روز 18/6/48 در اثر سكته قلبي در اسالم طوالش در ويلاي شخصي خود فوت نموده و جنازه وي به تهران حمل و صبح روز 20/6/48 از مسجد پاچنار واقع در خيابان خيام تشييع و به خاك سپرده خواهد شد .

نظريه رهبر عمليات .

نظريه 20 ه 2 – نظريه رهبر عمليات مورد تأييد مي باشد .

23132 بايگاني شود 22/6/48

22/6/48

آقاي خواجه لو 22/6/48

(سند : )

نام كتاب : هفت مقاله از ادبيات معاصر

نام نويسنده : جلال آل احمد

ناشر : انتشارات اميركبير

چاپخانه مباشر طبع : چاپخانه پيروز

تاريخ چاپ و تيراژ: بهمن 1334

... در مقاله اول تحت عنوان "هدايت بوف كور" مندرج در صفحات 149 تا 171 نويسنده به بررسي در باره روحيات و آثار صادق هدايت و به خصوص كتاب بوف كور او پرداخته مي افزايد : "هدايت فرزند دوره مشروطيت است و نويسنده دوره ديكتاتوري . در دوران عمر خود يا شاهد هرج و مرج سياسي بوده است يا شاهد ديكتاتوري خفقان آور . ...[3] "

مضره اعلام شود – ثابتي[4] 18/8/ 54

(سند : )

نام كتاب : سه مقاله ديگر

نام نويسنده : جلال آل احمد

تاريخ چاپ و تيراژ : تير 1342چاپ دوم در 94 صفحه جيبي

... نويسنده پيرامون پراكندگي صاحبان قلم و وجود خفقان بحث كرده مي افزايد : " حرف من در اين فرياد از سر چاه اينكه مبادا حق انديشيدن را از ما گرفته باشند ! چه ما در اين عرصات سالهاست كه نشسته ايم و رضايت داده ايم به اينكه ديگري يا ديگران برايمان نقشه بكشند و به جاي ما بيانديشند . وقتي همه وسائل آزاد كسب خبر و برخورد عقايد را بستند چنين مي شود كه هست ... " ...

كتاب مزبور تا كنون مضره اعلام نشده و لازم است كه جمع آوري گردد . مضره اعلام شود 10/2/54

( سند : )

نام كتاب : سه تار

نام نويسنده : جلال آل احمد

ناشر : انتشارات امير كبير

چاپخانه مباشر طبع : چاپخانه سپهر

تاريخ چاپ و تيراژ : چاپ اول دي1327[5] – چاپ دوم آبان 49 – چاپ سوم اسفند49 در 200 صفحه

سوابق :

... ساوك تهران در تاريخ 1/2/54 به نامناسب بودن چند سطر از صفحه 121 كتاب مذكور اشاره كرده است . از اين رو كتاب در تاريخ 25/2/54 مورد بررسي (347) قرار گرفت . كتاب حاوي 13 داستان مي باشد كه جلال آل احمد در سالهاي قبل از 1327 نوشته و اكثراً فقر مردم را بازگو مي نمايد . مطالب نامناسب آن به شرح زير است :

... در صفحات 57 و 58 در داستان وداع ضمن شرح داستان مسافرت خود با قطار به پابرهنگي كودكاني در مسير راه كه اجناس خود را به مسافرين قطار مي فروختند و كلبه هاي ويران آنها اشاره كرده مي نويسد : "كودكان برهنه با مادر خود دستهايشان را بلند كرده با قطار وداع مي كردند براي اين كه اسكناسي از اين قطار به آنها رسيده بود و يا شايد براي اين كه مي پنداشتند همين قطار ، دخترك مردني شان را كه از او نه به كوه رفتن و علف چيدن مي آمد و نه به دنبال پدر به سر راه رفتن و جاده را صاف كردن ، به زير گرفته و راحت كرده است" ... .[6]

[1] جلال آل احمد به روايت اسناد ساواك ، ص7. مواردي از باب نمونه نقل مي شود .

[2] پرويز ثابتي : متولد 1315 . در سنگسر از بخش هاي سمنان به دنيا آمد . در سال 1337 ليسانس قضايي را از دانشكده حقوق اخذ كرد ، و در بدو ورود به ساواك خود را بهايي و شاهدوست معرفي مي كند . ثابتي در سال 1349 معاون دوم اداره كل سوم و در سال 1350 به سمت مدير كل اداره كل سوم ساواك منصوب گرديد (جلال آل احمد به روايت اسناد ساواك ، ص 17 ، به نقل از : ظهور و سقوط سلطنت پهلوي ، 2 مجلد ، نوشته ارتشبد حسين فردوست) .

[3] براي طولاني نشدن متن ، تنها بخشهايي از سندها نقل مي شود .

[4] مآمور مشهور ساواك .

[5] 25 سالگي جلال .

[6] از 299 صفحه سند ارائه شده در كتاب جلال آل احمد به روايت ساواك ، تنها چند سند يا عباراتي از يك سند نقل شده است .

سوالات متداول

چرا جلال آل احمد(3) اهمیت دارد؟

این موضوع به دلیل اطلاعات و کاربردهای مرتبط، مورد توجه کاربران قرار گرفته است.

مهم‌ترین نکات درباره جلال چیست؟

جزئیات مهم و نکات قابل توجه درباره جلال در متن مقاله بررسی شده است.

آخرین اطلاعات درباره احمد چیست؟

جدیدترین اطلاعات و تغییرات مربوط به احمد در این گزارش ارائه شده است.