"تلگراف، مروری بر دخالت های انگلیس در ایران از انقلاب مشروطه تا کودتای سوم

مستند از چهارده سال پرالتهاب در تاریخ معاصر ایران

در تاریخ معاصر ایران، کشاکش قدرت‌ها و نفوذ بیگانگان همواره یکی از پیچیده‌ترین فصل‌ها بوده است. کتاب «تلگراف»، نوشته محمد حسن صنعتی، با نگاهی تحلیلی و مستند، به ارزیابی دقیق یکی از همین مقاطع حساس و سرنوشت‌ساز می‌پردازد: نقش و دخالت انگلستان در فاصله چهارده ساله میان انقلاب مشروطه (۱۲۸۵ ش) تا کودتای سوم اسفند (۱۲۹۹ ش).

ضرورت خواندن این کتاب چیست؟

انگلستان به عنوان پیشقراول انقلاب صنعتی، همواره با نگاهی استعماری و به منظور بهره‌برداری از مشخصه‌های ژئوپلیتیک و ثروت‌های طبیعی ایران، برنامه‌های خود را در این سرزمین پیش برده است. هرچند این دخالت‌ها غالباً با ظاهری مخملین و ادعای عمران و آبادانی همراه بود، اما در پسِ پرده، طرح‌ها و دسیسه‌های استثمارگرانه (مشت آهنین) قرار داشت.

این کتاب به ما حاکی از آن است که چگونه انگلستان به همراه رقیب همگام خود یعنی روسیه، در مقاطع بحرانی همچون به توپ بستن مجلس، قراردادهای استعماری (نظیر قرارداد ۱۹۱۹) و روی کار آمدن احمدشاه و رضاخان، بر معادلات سیاسی ایران اثر گذاشته است. نویسنده تلاش کرده است به دور از ساده‌انگاری، با زبانی روان و مستند به اظهارات افراد و متون تاریخی، پازل‌های پیچیده این دوره را کنار هم بچیند تا نشان دهد تصمیمات و افعال رجال سیاسی آن زمان را باید در بستر شرایط همان دوران ارزیابی کرد.

اگر علاقه‌مندید بدانید چگونه ایرانِ آن روزگار میان روسیه و انگلیس به عنوان «گوشت قربانی» تقسیم می‌شد، و جریان‌های واسط، روشنفکران و حتی روحانیون چه نقشی در این میان ایفا کردند، این کتاب راهنمایی جامع و خوش‌خوان برای شماست.

قابلیت‌ها و سرفصل‌های کلیدی اثر

کتاب در سه دفتر اصلی تدوین شده است که به صورت مرحله‌ای، تحولات سیاسی و اجتماعی را واکاوی می‌کند:

دفتر اول: انقلاب مشروطه

ارزیابی جایگاه ایران در میان روسیه و انگلیس.

معرفی و واکاوی مواضع چهره‌های شاخصی چون میرزا فتحعلی آخوندزاده، میرزا ملکم خان، سید جمال‌الدین اسدآبادی و شیخ فضل‌الله نوری.

مروری بر رویدادهای مهم از جمله به توپ بستن مجلس و واکنش‌های محمدعلی شاه.

دفتر دوم: سیاست موازنه

تحلیل سیاست‌های انگلستان پس از سقوط محمدعلی شاه.

تحلیل قراردادهای پی‌درپی، روی کار آمدن احمدشاه و پیامدهای جنگ جهانی اول و انقلاب ۱۹۱۷ روسیه.

دفتر سوم: کودتای سوم اسفند

واکاوی زمینه‌های بروز کودتا از جمله کابینه‌های جوانمرگ، نقش سید ضیاءالدین طباطبایی و چگونگی به قدرت رسیدن رضاخان.

شناسنامه کتاب

عنوان شرح

نام کتاب

تلگراف: مروری بر دخالت‌های انگلستان در ایران از انقلاب مشروطه تا کودتای سوم اسفند

تألیف

محمد حسن صنعتی

ویراستار

بهار دانشور

ناشر

سازمان تبلیغات اسلامی، شرکت چاپ و نشر بین الملل

سال چاپ

اول، زمستان ۱۴۰۴

تعداد صفحات

۳۱۱ صفحه

شابک

۸-۱۰۳-۳۷۲-۱۷۸۶۲۲

(تاريخ بازيابي : 23تير1405 از پايگاه اينترنتي چاپ و نشر بين الملل)