هرمزگان
استان هرمزگان جنوبیترین استان ایران است که در حاشیه خلیج فارس قرار گرفته و یکی از مهمترین مقاصد گردشگری جنوب کشور محسوب میشود. این استان با داشتن جزایر منحصربهفرد، سواحل بکر و تماشایی و آبوهوایی متفاوت از سایر استانها، گردشگران را از نقاط مختلف به سمت خود میکشاند و تجربهای بهیادماندنی از سفر در اختیار آنها میگذارد. در روزهایی که بیشتر استانهای ایران درگیر سرما و برفوباران هستند، هرمزگان بهاری دلچسب را سپری میکند؛ به همین دلیل، بهترین انتخاب برای گردشگری زمستانی است.
یک بار ، زمستانی ، البته اواخر زمستان ، از هتلی در بندرعباس خارج شدم تا در خیابان های اطراف قدمی بزنم . تف گرما و داغی آفتاب آنقدر تند و شلاقی بود که به چهارراه اول نرسیده به سرعت راه برگشت به خنکای هتل را در پیش گرفتم . یک بار دیگر باز هم در چنین فصلی رفته بودیم کیش . وقتی می خواستیم در فرودگاه سوار هواپیما بشویم خیلی از همسفرها پنداشته بودند مشهد هم همین حال و هوا را دارد و با لباس سبک آمده بودند . از نیمه های مسیر برف و باران مخلوطی همراه با رعد و برق ناگهان شروع به باریدن کرد . تا خود مقصد این وضعیت که تا حدودی هم دلهره ایجاد کرده بود ادامه داشت . در فرودگاه متوجه شدم خلبان با یکی از دوستان همراه رفاقت قدیم داشته . خلبان به دوست مشترکمان گفته بود توی مسیر حدود 100 رعد و برق را رد کرده ایم و خدا خواسته است که سالم برسیم : " کافی بود یکی از آن رعد و برق ها به ما اصابت کند . حسابمان با کرام الکاتبین بود" .
در هرمزگان و بندرعباس ، وجود مناطق آزاد تجاری و بندرهای پرتردد باعث شده تا موقعیت این استان برای تجارت و خرید کالا هم ویژه باشد و بسیاری از مسافران آن، با هدف خرید محصولات خارجی عرضه شده در مراکز خرید متنوع راهی شهرهای آن شوند.
شهرهای استان هرمزگان
در حدفاصل استانهای کرمان، فارس و بوشهر و در سواحل شمالی خلیج نیلگون فارس، استانی آرام و تماشایی قرار دارد که به مردم خونگرم، غذاهای لذیذ – ترجیحا تند - و جزیرههای زیبایش معروف است. این استان به سبب وجود تنگه مهم و حیاتی هرمز در محدوده آن، به استان هرمزگان معروف است و شهر زیبای بندرعباس هم مرکز آن شناخته میشود. این استان ۱۳ شهرستان دارد که عبارتاند از:
- بندرعباس .
بَندَرعَبّاس بزرگترین بندر ایران است که مرکز استان هرمزگان می باشد همچنین جزو کلانشهرهای ایران است که در جنوب ایران قرارگرفته است. بندرعباس، قطب اقتصادی ایران است. بندر شهید رجایی که در این شهر قرار دارد، بزرگترین بندر کانتینری ایران است. مجتمع بندری شهید رجایی و بندر شهید باهنر بهعنوان نقطه اتکای اقتصاد ایران در جهت جابهجایی کالا و نیز وجود پالایشگاههای متعدد نفت و گاز، کارخانههای بزرگ صنعتی مانند فولاد، آلومینیوم، روی و غیره، بندرعباس را به شهری مهم در زمینه بازرگانی و صنعت کشور همچنین منطقه مبدل کردهاست. بندرعباس به دلیل شرایط خاص خود همواره پذیرای مهمانان زیادی از اقصی نقاط ایران است و جمعیت این شهر در فصلهای مختلف سال متفاوت است و همین شرایط موجب شده تا این شهر به یکی از مقصدهای گردشگری دریایی جنوب کشور تبدیل شود.
شهرستان بندرعباس به عنوان مرکز استان هرمزگان که جنوبیترین و یکی از استراتژیک ترین استانهای ایران نیز محسوب میشود، در موقعیت شمالی تنگه هرمز قرار دارد. وسعت آن27316 کیلومتر مربع است. شهرستان بندرعباس از سمت شمال به شهرستان حاجیآباد و از سمت شرق به شهرستانهای میناب و رودان ازغرب به شهرستان بندر لنگه و از جنوب به خلیج فارس و جزیره قشم محدود می باشد. نزدیکترین شهر به بندرعباس شهر قشم (مرکز جزیره قشم) با حدود ۲۸ کیلومتر و فاصله بندرعباس تا تهران ۱۲۸۱ کیلومتر است.
اقلیم .
آب و هوای این شهر گرم و مرطوب است. بهطور کلی بندرعباس از نیمه آبان تا نیمه فروردین دارای آبوهوای مطبوعی است. ماههای اردیبهشت و خرداد هوا خشک، ماههای تیر تا مهر دارای آب و هوای مرطوب است. دمای هوای شهر بندرعباس در گرمترین روزها به ۵۲ درجه سانتیگراد و در سردترین روزها به ۲درجه سانتیگراد میرسد. میانگین بارش بندرعباس در حدود ۲۰۰ میلیمتر است.
در تقسیمات کنونی کشوری شهر بندرعباس مرکز استان هرمزگان و یکی از مهمترین مراکز راهبردی و بازرگانی ایران در جوار خلیج فارس و دریای عمان است.
جمعیت
جمعیت بندرعباس را نمیتوان بهطور دقیق عنوان کرد زیرا از بومیان و مهاجرین تشکیل شده و تعداد مهاجرین بنا به فصول سال متغیر است اما به استناد نتایج سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت شهر بندرعباس ۵۲۶٬۶۴۸ نفر اعلام شده است.
دین و مذهب
مردم بندرعباس اکثریت مسلمان و از پیروان مذاهب شیعه و سنی هستند. اهل سنت بیشتر در محلههای اوزیها، سورو و شغو (شهرک توحید) زندگی میکنند.
زبان
زبان اهالی بندرعباس بندری است که یکی از گویشهای پارسی کهن است و ویژگیهای کهن را حفظ کردهاست.
صنایع دستی .
صنایع دستی بندرعباس، در میان مردم این شهر جایگاه ویژه ای دارد و به نوعی نشان دهنده ی آداب و رسوم و همچنین فرهنگ غنی مردم استان هرمزگان است. علاوه بر تعداد زیاد صنایع دستی با توجه به اقلیم آب و هوایی و قرار گرفتن در کنار دریا می توان تنوع بسیاری در این صنایع دید. مهمترین صنایع دستی هرمزگان به چند دسته تقسیم می شوند . گروهی شامل هنرهایی است که توسط محصولات دریایی همچون صدف آفریده می شوند. دسته ای دیگر مربوط به صنایعی مانند تور ماهیگیری و کشتی سازی می شود و گروه دیگر مربوط به آراستن لباس های سنتی این منطقه است مانند گلابتون دوزی، شک بافی، خوس دوزی، بادله دوزی. همچنین خرسک بافی هم یکی دیگر از صنایع دستی شهر بندرعباس است که در این منطقه به چشم می خورد.
دیگر صنایع دستی معروف بندرعباس عبارتند از:
• حصیربافی
• سفالگری سنتی
• گلیم بافی
• لباس محلی
• شیریکی پیچ
• چادرشب بافی
• چنته بافی
شهر بندرعباس در سال 2019 از سوی یونسکو به عنوان شهر خلاق در زمینه صنایع دستی و هنرهای بومی و محلی انتخاب شده است. علاوه بر آن، شهرداری بندرعباس با انجام اقداماتی در حوزه شهر دوستدار کودک، موفق به کسب این عنوان از یونسکو شده است.
اماکن تاریخی
• عمارت کلاه فرنگی بندرعباس: قدیمیترین بنای تاریخی بندرعباس است که بیش از سه قرن قدمت دارد و توسط هلندیها ساخته شدهاست. این بنا در مجاورت اسکله قدیم بندرعباس رو به دریا و در بلوار طالقانی در محوطه حوزه علمیه قرار دارد.
• خانه احمدی: یکی از آثار تاریخی دوره قاجاریه در بندرعباس بود که در فهرست آثار ملی ایران هم به ثبت رسیده بود. این بنا در سال ۱۳۹۶ از سوی مالکان آن تخریب شد (سایت شهرداری بندرعباس).
از بندرعباس که مرکز استان است ، امکان سفر دریایی – به قولی اتوبوس دریایی – به کیش و قشم ایجادش ده است . یکی از نقاط مهم در جنب این شهر تاریخی و دیدنی ، مجتمع بندری شهید رجایی است .
مجتمع بندری شهید رجایی در 20 کیلومتری غرب بندرعباس در شمال حزیره قشم و تنگه هرمز واقع شده ، و با داشتن روابط دریایی و مبادله کالا با 80 بندر معروف بین المللی تقریبا نیمی از تجارت ایران را بر عهده دارد . حجم زیادی از عملیات جابجایی کالاهای عمومی به ویژه فرآورده های فولادی ، فله خشک (غله و سنگ آهن) ، فله مایع (روغن های خوراکی) و فرآورده های نفت خام در این بندر انجام می گیرد . این بندر از امکان اتصال به شبکه بین المللی راه آهن و جاده تاریخی ابریشم برخوردار است ، و ظرفیت تخلیه و بارگیری تا پنجاه میلیون تن انواع کالاهای وارداتی ، صادراتی و ترانزیتی را دارد . یکی از ویژگی های این بندر امکان جذب سرمایه گذاری برای طرح های خود از جمله در ساخت سردخانه برای نگهداری کالاهای فاسدشدنی ، ساخت سیلوی غلات و احداث پارک های توزیع کالاست (مجتمع بندری شهید رجایی ، اداره کل بنادر و دریانوردی استان هرمزگان) .
شهرهای دیگر استان عبارتند از :
- بندر لنگه
- میناب
- قشم . از سفری به این منطقه بیشتر قلعه پرتغالی ها که تداعی گر مبارزات ضد استعماری ایرانی هاست برایم خاطره ساخته . و مختصری بازارهایی که فرم پاساژ دارند و گاهی سوله مانندند . ماشین های قشم هم جالب بودند که غالبا برای مقابله با داغی مخرب برای موتور و رادیات ماشین ها کاپوت شان رنگ سفید خورده بود .
- ابوموسی
- جاسک
- رودان
- حاجی آباد
- بستک
- پارسیان
- خمیر
- سیریک
- بشاگرد . این ناحیه را بیشتر جایی ناشناخته می شناسیم که تا وقتی بچه های جهادسازندگی دو سه دهه قبل پیدایشان نکرده بودند و به کمک شان نشتافته بودند ، گویا هیچ ارتباطی با شهر و روستایی در اطراف نداشته اند و دیارشان آخر دنیا بوده است یا تمام دنیایشان همانجا یعنی بشاگرد بوده است .
این شهرها در جغرافیای استان پراکنده بوده و برخی مانند قشم و ابوموسی بهصورت جزیره هستند. گروهی دیگر از این شهرها مانند بندرعباس، بندر لنگه، خمیر، و سیریک در حاشیه شمالی خلیج فارس واقع شده و جزو شهرهای ساحلی استان محسوب میشود. کاش فرصتی بشود و در مورد وجه تسمیه و علت نامگذاری این نقاط به این نام تحقیقی کنم .
استان هرمزگان چند شهر غیر ساحلی هم دارد که از مهمترین آنها میتوان به بستک، رودان و حاجی آباد اشاره کرد که در بخش شمالی استان قرار دارد.
این شهرها با جاذبههای دیدنی منحصربهفرد و جذاب، نقش مهمی در توسعه گردشگری استان دارند و مسافران زیادی از نقاط دور و نزدیک برای تفریح و استراحت در سواحل، خرید از بازارها و گشتوگذار در طبیعت خاص آن راهی هرمزگان میشوند.
جزیرههای استان هرمزگان
استان هرمزگان در مقایسه با سایر استانهای حاشیه خلیج فارس، تعداد جزیرههای بیشتری را در بر میگیرد و در واقع نوعی مجمع الجزایر است . از این میان، بسیاری از جزیرههای واقع در محدوده هرمزگان مسکونی هستند و این موضوع، نقش مهمی در گردشگری استان دارد. جزیره قشم بهعنوان بزرگترین جزیره خلیج فارس، در محدوده استان هرمزگان قرار دارد و ازآنجاکه تنها ژئوپارک ایران متشکل از ژئو سایتهای متعدد را در بر میگیرد، از معروفترین جاذبههای گردشگری ایران در دنیا محسوب میشود.
علاوه بر این، قشم یکی از مهمترین مناطق آزاد تجاری کشور هم هست و از نظر اقتصادی و تجاری، تأثیر به سزایی در اقتصاد استان دارد. در میان جزیرههای هرمزگان، برخی مانند هرمز، کیش و قشم توریستی هستند . این مناطق دیدنی اند ، خصوصا هرمز که هنوز ندیده ام ، نه از آن جهت که ممکن است به لحاظ سرسبزی بهشت روی زمین باشند . از این جهت که دیدن هر جای تازه ای مدخل تازه ای برای فکر کردن و احیانا فهم بیشتر به روی انسان باز می کند . چرا "هرمز" ؟ و نام دیگری نه؟ و چه تاریخی دارد و چه بر آن و جغرافیای آفتاب سوخته اش رفته است؟
علاوه بر مردم بومی این جزیرهها، گردشگران زیادی در تمام طول سال از آنها بازدید میکنند. اما بعضی دیگر از این جزایر مانند لاوان و سیری، توریستی نیستند و بیشتر ساکنان آن را نظامیها یا کارکنان شرکت نفت تشکیل میدهند. سه جزیره زرکوه، آریانا و فرور کوچک، جزیرههای غیرمسکونی خلیج فارس در محدوده استان هرمزگان هستند. جزایر مسکونی آن هم عبارتاند از:
- قشم
- ابوموسی
- لاوان
- هندورابی
- ماران یا شیدور
- لارک
- هرمز
- هنگام
- تنب بزرگ
- تنب کوچک
- فرور بزرگ
- و کیش که بیشتر از قشم توانسته ام در دو سه روز مأموریت و در حاشیه اش گردش ، آن را ببینم . بقیه جزیره ها را ندیده ام ، اما در باب کیش می توان مقداری خواند و نوشت .
نقشه را که نگاه کنید ، در خلیج فارس کیش جایی قرار گرفته که در سمت راست آن تنب بزرگ و تنب کوچک و بوموسی دیده می شود و آن طرف تر نزدیک به نقطه ای روبروی بندرعباس ، قشم . ساخت و سازهای ورزشی و تفریحی در کیش بیشتر در شمال این جزیره یعنی رو به ایران صورت گرفته . از بالا که نگاه می کنید بیشتر شبیه یک ماهی است و هواپیما که برای نشستن نزدیک می شود خیال می کنید روی تیره پشت این ماهی باندی کشیده شده و شما قرار است به جای قایق سواری ماهی سواری کنید . وارد کیش که می شوید و خصوصا با ماشین که گشتی در جزیره بزنید ، معلوم می شود ، دور تا دور جزیره ، یک رینگ آسفالته تردد احداث شده که من بار اول آنجا کمری را دیدم که به عنوان تاکسی کار می کرد . می گفتند به ملاحظه توریست های پر و پیمان به مدل های پایین تر روی خوش نشان داده نمی شود برای تاکسی شدن . آخر قرار است همه کم کاریهایمان برای جذب گردشگر و درآمد از توریستها را اینجا جبران کنیم انگار . در این رینگ بیضی وار ، پنج شش میدان هم ساخته اند با چندین مسیر فرعی که جوینده را به تاسیسات ، شهرک های صنعتی ، پارک ها و ساختمان ها می برد .
جاذبه های گردشگری کیش
شهر باستانی حریره . با قدمتی 800 ساله از آثار باستانی کیش است و روزگاری بندر مهم و مرکز ارتباطی ایران با هند و چین بوده . شهر حریره در شمال جزیره کیش واقع است .
شهر زیرزمینی کاریز . توسعه فضای یکی از 3 رشته قنات کیش مجموعه ای دیدنی با معماری منحصر به فرد موسوم به شهر زیرزمینی به وجود اورده است .
گذر هنرمندان . این گذر زیبا به حرمت هنرمندانی ایجاد شده است که اعتلای فرهنگ و هنر این مرز و بوم مدیون تلاش آنهاست . در این گذر تندیس تعدادی از بزرگان هنر نصب شده است .
اسکله بزرگ تفریحی . اسکله ای به طول 430 متر ، عرض 18 متر و مساحت 10هزار مترمربع با عرشه چوبی گردشگران را به تماشای مناظر طبیعی در دل دریا می برد . اسکله ای کوچکتر هم به طول 90 متر در منطقه میرمهنا ساخته شده است .
پارک شگفتی های جهان . مجموعه ای کم نظیر از جانداران آب شور و شیرین ، خزندگان و پرندگان کمیاب ، پستانداران کوچک و حیوانات تاکسیدرمی شده در پارک شگفتی ها گردآوری شده است .
باغ پرندگان . 75 گونه پرنده از گونه های مختلف موجود در اقصی نقاط جهان از امریکای جنوبی تا استرالیا و از شرق آسیا تا آفریقا در این باغ یافت می شود .
بوستان آهوان . بوستانی وسیع در مجاورت پارک شگفتی های جهان که انواع مختلفی از پستانداران نظیر شیر ، میمون ، روباه و آهو در آن یافت می شود .
قایق های کف شیشه ای . قایق های کف شیشه ای امکان تماشای زیبایی های موجود در اعماق آب های ساحلی کیش را برای گردشگران فراهم آورده اند . این قایقها در اسکله تفریحی کیش مستقر هستند .
پارک ساحلی کشتی یونانی . در کنار کشتی یونانی که 60 سال پیش به گل نشسته ، پارک ساحلی با 60 هزار مترمربع مساحت در محوطه ساحلی قرار دارد . این پارک علاوه بر فضاهای تفریحی ، آمفی تئاتر روباز نیز دارد .
پارک دلفین . امکان تماشای دلفین ها و پستانداران دریایی ، پرندگان کمیاب ، سیرک و محیطی سرسبز با هزاران درخت نخل در مجموعه ای بی نظیر به نام پارک دلفین ها فراهم شده است.
پارک دلفین کیش یکی از کاملترین مراکز تفریحی این جزیره است که از بخشهای مختلفی مثل دلفیناریوم، باغ پرندگان، آمفیتئاتر و تونل آکواریوم آب شور تشکیل شده است. شما میتوانید در این مرکز با انواع پستانداران دریایی مثل دلفین و شیر دریایی از نزدیک آشنا شوید و حتی با دلفینها غواصی کنید.
باغ پرندگان کیش . از دو بخش محصور و آزاد تشکیل شده است. فضای باز این باغ با چشمهها و پوشش گیاهی چشمنوازش، جذابترین بخش آن است و پرندهها آزادانه در آن به پرواز در میآیند. شما میتوانید انواع فلامینگو، درناهای تاجدار، طوطیهای مختلف، توکان، کاسکو، پنگوئن و... را در این باغ تماشا کنید و از گشتوگذار در محیط سرسبز و باطراوت آن لذت ببرید. آدرس: استان هرمزگان، جزیره کیش، بخش جنوب شرقی جزیره، خیابان جهان، جنب پارک نیلوفر.
غواصی . کلوپ های غواصی در کیش با استفاده از مربی های مجرب ، علاقه مندان را به تماشای دنیای زیر آب می برد . چند تایی از این کلوپ ها امکان دوره های آموزشی با دادن گواهینامه هم دارند .
سوارکاری . باشگاه سوارکاری کیش دارای مانژ کورس و تمرین با چندین رأس اسب از نژادهای دوخون ، دوره سوری و عرب خدمات خود را به دوستداران این ورزش مفرح ارائه می کنند ( جزیره زیبای کیش مروارید خلیج فارس ، سازمان منطقه آزاد کیش ، چاپ هفتم ، مرداد 1387) .
سواحل زیبای هرمزگان
ساحل سرخ هرمز
جزیره هرمز به خاک رنگی و سواحل منحصربهفرد و جذابش معروف است. یکی از زیباترین بخشهای این جزیره، ساحل سرخ است که خاک آن به دلیل وفور اکسید آهن، به رنگ سرخ زیبایی درآمده است. شدت این رنگ به حدی است که حتی بخشی از آب دریا در حاشیه ساحل هم به رنگ سرخ بوده و منظرهای بدیع پیش چشم گردشگران قرار میدهد.
گفته می شد خاک سرخ هرمز خوراکی است و در آشپزی و صنایع مختلف به کار میرود؛ هر چند لازم است همه گردشگران در حفظ و حراست از این خاک ارزشمند کوشا باشند و از برداشتن خاک و خروج آن از جزیره بهعنوان یادگاری و سوغاتی خودداری کنند.
آدرس: استان هرمزگان، جزیره هرمز، بخش شرقی جزیره .
ساحل سورو بندرعباس
این ساحل جذاب در یکی از محلههای اصیل و قدیمی بندرعباس قرار دارد و بسیاری از گردشگران، آن را برای شنا، پیکنیک و تفریح در کنار دریا انتخاب میکنند. تماشای غروب خورشید در ساحل سورو یکی از محبوبترین تفریحات مسافران بندرعباس است و بسیاری از گردشگران به دلیل دسترسی به پلاژ بانوان، وسایل بازی و سرگرمی کودکان، کافه و رستوران، به آن مراجعه میکنند.
آدرس: استان هرمزگان، شهرستان بندرعباس، بخش غربی شهر .
ساحل مرجان کیش
ساحل مرجان کیش که این روزها با نام پارک ساحلی مرجان شناخته میشود، از مهمترین جاذبههای گردشگری کیش است که در ساعتهای مختلف روز، میزبان مسافرانی است که با هدف تفریح و تماشای منظره زیبای دریا راهی آن میشوند. این پارک فضای مناسبی برای پیادهروی در ساحل دارد و مسیر مخصوص دوچرخهسواری آن هم بسیار پرطرفدار است. می توان از آلاچیقهای پارک مرجان برای استراحت و صرف غذا استفاده کرد و از هوای پاک و منظرههای چشمنوازش لذت برد.
آدرس : جزیره کیش ، پارک مرجان .
ساحل جزیره هندورابی
هندورابی یکی از جزیرههای مسکونی خلیج فارس است که در حدفاصل جزایر کیش و لاوان قرار دارد. این جزیره بسیار آرام و کمجمعیت بوده و سواحل شنی و بکر آن، برای مسافرانی که به دنبال آرامش و رهایی از شلوغی شهرها هستند، بسیار مناسب است. هندورابی در تقسیمات کشوری، جزئی از بخش کیش محسوب میشود و شما میتوانید از کیش، لاوان، بندرعباس و چیروئیه به آن سفر کنید.
آب اطراف این جزیره به حدی زلال و شفاف است که صخرههای مرجانی زیر آن بهراحتی مشاهده میشوند و موقعیت مناسبی برای قایقسواری و غواصی در اختیار شما میگذارد.
آدرس: استان هرمزگان، بندر لنگه، غرب جزیره کیش .
ساحل مکسر
این ساحل صخرههایی عجیب با شمایل منحصربهفرد و جذاب دارد که در اثر نفوذ آب و فرسایش ناشی از باد و آب در طول هزاران سال، به این شکل درآمدهاند.
ساحل مکسر در حدفاصل بندر مُقام و شهر پارسیان هرمزگان قرار گرفته و مقصدی عالی برای تعطیلات، بهویژه سفرهای زمستانی است. آب زلال و تمیز دریا و سنگهایی که با جلبکهای سبزرنگ پوشیده شدهاند، هماهنگی جالبی با صخرههای روشن این منطقه دارند و منظرههای جذابی را پیش چشم گردشگران میگذارند.
آدرس: استان هرمزگان، حدفاصل بندر مقام و شهر پارسیان .
از دیگر سواحل ناب و تماشایی هرمزگان میتوان به ساحل درختان نارگیل کیش، ساحل جزایر ناز قشم، ساحل جزیره لاوان، ساحل میر مهنا در کیش، ساحل لاکپشتها در هرمز، و ساحل جزیره لارک اشاره کرد.